(Trước khi đọc bài viết này bạn đọc cần lưu ý là bài viết chỉ mang tính chia sẻ quan điểm của tác giả chứ không mang tính lên mặt dạy đời hay xúc phạm ai nên nếu có comment đề nghị bạn đọc comment lịch sự. Tác giả bài viết rất thoải mái và vui vẻ với việc trao đổi ý kiến với mọi người.)
Vụ lùm xùm của Sơn Tùng M-TP (ST) xoay quanh việc đạo hay không đạo bài hát “Chắc ai đó sẽ về” đến nay vẫn chưa đến hồi kết. Nhiều chuyên gia uy tín kết luận ST đạo nhạc, nhưng một số nhạc sĩ và ca sĩ lại lên tiếng bảo vệ ST. ST thì khẳng định phần giai điệu và ca từ là của mình, còn phần beat là do nhà sản xuất đưa như những bài hát trước đó. Cuộc chiến giữa hai phe khán giả: một bên là những người hâm mộ (fans) của ST và một bên là những người không ủng hộ ST (anti-fans) tuy đã giảm nhiệt so với lúc đầu nhưng vẫn chưa ngã ngũ. Tuy nhiên, qua vụ lùm xùm lần này có thể rút ra một số bài học cho nhiều bên từ một góc nhìn khách quan.
Sơn Tùng gần đây là một cái tên "nóng" trên diễn đàn âm nhạc Việt Nam với những bản hit đình đám nhưng liên tục bị dính nghi án đạo nhạc.
Bài học cho khán giả: Fans hãy đủ tỉnh táo còn anti-fans hãy ăn nói chừng mực
Giữa tâm bão của vụ lùm xùm có thể thấy lực lượng fans của ST rất đông và trung thành với thần tượng của mình. Đó là một niềm vui và sự may mắn với một ca sĩ trẻ mới nổi như ST khiến nhiều ca sĩ khác ao ước. Khó có ai ai phủ nhận được độ “hot” của ST sau hàng loạt các bài “hit” đình đám như vậy. Tuy nhiên, các fans của ST cần thẳng thắn nhìn nhận rằng: không có lửa làm sao có khói? Bài hát “Chắc ai đó sẽ về” không phải là bài hát đầu tiên của ST bị dính nghi án đạo nhạc. Trước đó những bản hit khác như: Nắng ấm xa dần, Em của ngày hôm qua…cũng đều bị nghi đạo nhạc Hàn Quốc. Không khó để kiếm tìm các bản so sánh giữa các bài hát của ST và các bài hát Hàn Quốc kia trên mạng, đặc biệt là Youtube. Không ít fans tự thú nhận rằng beat của các bài hát ST cũng na ná beat của các bản nhạc Hàn Quốc, nhưng sau đó vẫn một mực bênh vực thần tượng của mình. Bản thân ST cũng thừa nhận mình thích và bị ảnh hưởng bởi âm nhạc HQ. Có những fans còn quả quyết là đạo hay không không quan trọng, miễn hay là nghe? Nghệ thuật là sáng tạo, vậy nên suy nghĩ như vậy cần phải loại bỏ. Beat là linh hồn của bài hát và là yếu tố quyết định thành công của bài hát đó. Tác giả bài viết xin mượn quan điểm của nữ nhạc sĩ Lưu Thiên Hương để nói về vấn đề này: "Khi làm một sản phẩm mang tính chất sáng tạo, tôi nghĩ rằng nó không thể giống với các ca khúc khác ở bản phối, ca từ hay giai điệu. Nhưng các bạn trẻ bây giờ hầu hết đều không được học nhạc nên rất khó để đánh phần hòa thanh. Còn giai điệu thì rất dễ, đến trẻ con cũng có thể viết được giai điệu”. Nói như thế để thấy rằng việc mượn beat một bài hát khác để viết giai điệu, ca từ mới rồi đặt cho nó một cái tên mới và biến mình thành tác giả không thể được gọi là nghệ thuật và không nên ủng hộ. Và việc nhiều fans của ST nói rằng: “Có làm được như ST không mà nói” cũng là một suy nghĩ trẻ con và cần dẹp bỏ để sự phát triển nghệ thuật của nước nhà được tiếp tục. Thử hỏi nếu bên phía Hàn Quốc nghe được vụ việc này và tiến hành kiện tụng thì liệu các fans của ST có còn phát biểu như vậy không?
Đáng buồn hơn cho một bộ phận fans của ST còn “ném đá” cả các nhạc sĩ tên tuổi đã đóng góp rất nhiều cho làng nhạc Việt như Phó Đức Phương, Đỗ Bảo, Trương Ngọc Ninh…Có thể bộ phận fans đó chưa biết đến hoặc không thích các sáng tác của các nhạc sĩ kể trên, nhưng họ là thế hệ cha chú đi trước với đủ kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm để đưa ra nhận định chuyên môn. Còn những fans nghe nhạc đơn giản chỉ là nghe bài hát thấy giai điệu hay, lời phù hợp là thích. Như thế không có nghĩa là các fans có đủ trình độ chuyên môn để phán đoán và thiếu tôn trọng các thế hệ nhạc sĩ đi trước như vậy.
Khán giả chính là yếu tố quyết định cho thành công của mỗi người nghệ sĩ, vậy nên khán giả cần đủ tỉnh táo để phân biệt đúng sai.
Nhiều fans của ST còn lôi ra các vụ việc đạo nhạc trong quá khứ của các nhạc sĩ, ca sĩ nổi tiếng để bảo vệ thần tượng của mình. Với việc làm này chẳng khác nào các fans của ST tuyên bố: ST đạo nhạc cũng chẳng sao, vì các nhạc sĩ, ca sĩ khác cũng đều đã thế? Suy nghĩ như vậy thì đến bao giờ mới đến hồi kết cho vấn đề đạo nhạc ở Việt Nam? Hơn nữa, có những ca sĩ, ví dụ như Bảo Thy, Đan Trường, từng bị lên án bị đạo nhạc rất nhiều, nhưng thực ra những bài hát đó chưa bao giờ để tên người sáng tác là họ mà luôn ghi là nhạc ngoại lời Việt. Còn trường hợp như của ST lại khác. ST (hoặc nhà sản xuất) lấy beat của một bài hát khác rồi viết giai điệu và ca từ chồng lên, rồi đề tên ST là tác giả. Đấy chính là lý do ST vấp phải sự phản đối nhiều hơn. Không ít khán giả nhận định: nếu ST đề là nhạc ngoại lời Việt thay vì để tên mình làm tác giả thì mọi chuyện đã khác.
Những phân tích trên được đưa ra với mong muốn kêu gọi các fans của ST hãy tỉnh táo. Không ai muốn vùi dập tài năng của ST. Nếu ST thực sự có tài năng thì hãy chứng minh bằng những bài hát với beat mới nguyên chứ không phải dựa trên beat của những bài hát khác. Không ai có quyền cấm hay ngăn cản các bạn có thể tiếp tục ủng hộ và hâm mộ ST, nhưng mong các bạn hãy là những người nghe có ý thức và khuyến khích sự sáng tạo của các nghệ sĩ chứ đừng góp phần làm thui chột sự sáng tạo đó.
Còn về những anti-fans, việc các bạn lên tiếng phản đối việc ST mượn beat nước ngoài để thúc đẩy sự sáng tạo trong nghệ thuật là một việc làm chính đáng và đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, việc phản đối cần có văn hoá và chừng mực, đặc biệt là trong khoản lời ăn tiếng nói, bởi lẽ chưa cần biết những lời các bạn nói có tác động ít nhiều gì đến chính chủ không nhưng những lời nói đó thể hiện trình độ học vấn và văn hoá của chính các bạn. Chỉ vì người khác mà làm mất hình ảnh của chính mình thì chẳng có lợi gì cho các bạn cả đúng không? Hơn nữa, nếu chúng ta quan sát trong cuộc sống thì chúng ta sẽ thấy: những lời lẽ nặng lời, khó nghe thường không có nhiều tác dụng khuyên răn bằng những lời nhẹ nhàng, dễ nghe. Một đứa trẻ làm sai mà bị bố mẹ chửi mắng to tiếng có thể đứa trẻ đó sẽ cãi lại, không nghe lời bố mẹ và có thể tái phạm sai lầm đó. Còn nếu bố mẹ đứa trẻ đó nhẹ nhàng chỉ bảo đứa trẻ sai ở đâu, sửa thế nào và khuyên răn đứa trẻ không nên làm như vậy nữa thì sẽ nhiều khả năng hơn là đứa trẻ đó sẽ nghe lời và làm theo. Với trường hợp của ST cũng vậy. Càng nhiều người dùng những lời lẽ mạt sát, xúc phạm ST thì ST sẽ càng phớt lờ, không thèm để ý, và sẽ càng khiến fans của ST phản ứng mạnh mẽ hơn và cố gắng bảo vệ thần tượng của mình hơn.
Bài học cho các nhạc sĩ và ca sĩ
Giữa tâm bão của vụ lùm xùm, nhiều nhạc sĩ và ca sĩ đã tham gia bày tỏ quan điểm. Tuy nhiên chính điều đó đã gây ra một sự rối loạn vì những bất đồng quan điểm của chính những người được coi là kiến thức âm nhạc tốt hơn những khán giả nghe nhạc thông thường. Có nhạc sĩ, ca sĩ cả tên tuổi lẫn chưa tên tuổi hoặc tên tuổi đã “đi xuống” lên tiếng bênh vực rằng ST không hề đạo nhạc. Nhưng nhiều nhạc sĩ, ca sĩ lại khẳng định ST đạo nhạc, thậm chí đạo nhạc một cách “tinh vi”. Vậy khán giả biết tin ai? Câu trả lời là: khán giả nên tin vào đơn vị có thẩm quyền thẩm tra bản quyền các bài hát, hay nói cách khác chính là Hội Âm nhạc Việt Nam - cơ quan được Cục bản quyền tín nhiệm để xác minh. Với những tên tuổi nhạc sĩ gạo cội được tín nhiệm làm việc trong Hội Âm nhạc như Phó Đức Phương, Võ Thiện Thanh, Đỗ Bảo…thì ý kiến của họ chắc hẳn đáng tin cậy hơn ý kiến của những nhạc sĩ, ca sĩ không hoặc chưa nằm trong đội ngũ thẩm định của Hội Âm nhạc. Những nhạc sĩ trong Hội đồng thẩm định cũng đã đưa ra những phân tích hết sức rõ ràng về thuyết phục về việc bài hát của ST giống bản gốc như thế nào. Qua đây thì tác giả bài viết trộm nghĩ: các nhạc sĩ, ca sĩ là những người của công chúng nên cẩn trọng hơn với những nhận định của mình và có nên chăng chờ những ý kiến chính thức từ cơ quan thẩm quyền để tránh làm khán giả hoang mang, bối rối không?
Bên cạnh đó, qua đây cũng có thể rút ra bài học cho các nhạc sĩ, ca sĩ rằng: trong thời buổi Internet bùng nổ như hiện nay cộng với việc kiến thức âm nhạc của một bộ phận khán giả nghe nhạc rất tốt, đủ để nhận biết được những sự giống nhau, copy ý tưởng dù là nhỏ nhất. Vậy nên, cách tốt nhất để có thể tồn tại và phát triển trong làng nghệ thuật là hãy sáng tạo không ngừng chứ đừng ỷ lại vào ý tưởng của người khác rồi biến nó thành của mình.
Bài học dành riêng cho Sơn Tùng M-TP: Bài học về tính trách nhiệm và sự biết ơn
Đây không phải là lần đầu bài hát của ST bị dính nghi án đạo nhạc nên trước đó ST cũng đã từng chia sẻ suy nghĩ của mình trong một phỏng vấn của chương trình Trường quay Tiin về việc bị nghi ngờ đạo nhạc (video clip có thể tìm thấy trên Youtube). ST còn tỏ ra “bất ngờ” vì “chưa nghe qua bài đó bao giờ”. Sau đó ST còn biện minh rằng: “Những bài hát của Tùng từ trước tới giờ thì Tùng thường làm theo hợp âm vòng, ví dụ như là La thứ, rồi lại Mi, rồi lại Pha, rồi lại Son, rồi lại La thứ, Mi, Pha, Son…Nó cứ chạy từ đầu bài cho tới cuối bài luôn….”. ST thậm chí còn phát biểu: “Có một sự trùng hợp NGẪU NHIÊN là vòng hợp âm của bài “Em của ngày hôm qua” lại y hệt vòng hợp âm của bài “Every night” và ngay cả nhịp độ, trống chiếc cũng thế…” Cách trả lời như vậy có thể bịt mắt được những fans của ST còn với một người nghe tinh ý thì không. Nghệ thuật là sáng tạo, và đã sáng tạo thì chẳng có chuyện giống nhau một cách “trùng hợp ngẫu nhiên” được dưới bất kì hình thức nào. Có thể trước phản ứng dữ dội của dư luận ST đã không chịu nổi áp lực và cố tìm ra cách tự bảo vệ mình. Tuy nhiên cách chối bỏ trách nhiệm như vậy chỉ càng khiến những chuyên gia âm nhạc và khán giả tinh ý lắc đầu ngao ngán.
Thay vì chối bỏ trách nhiệm hay đưa ra những lời giải thích ngô nghê về sự trùng hợp ngẫu nhiên, Sơn Tùng nên thẳng thắn thừa nhận và tiếp thu để thúc đẩy sự sáng tạo nghệ thuật của bản thân.
Sau khi vụ lùm xùm của ST tạm lắng xuống thì người dìu dắt, lăng xê cho ST từ dạo ST mới chập chững vào nghề và cũng là một rapper đình đám trong giới Underground có tên là Jan Saker LadyKillah lên tiếng chia sẻ rằng anh thấy buồn vì ST. Anh chia sẻ mình thấy ngạc nhiên trước “sự thay đổi quá nhanh trong tính cách” của ST và thẳng thắn khuyên nhủ ST rằng: “Tự tin và kiêu ngạo thái quá nhiều khi cũng không tốt cho một cậu nhóc mới lớn! Anh xét thấy có lẽ chú cần học để thành người trước khi thành một ca sĩ nổi tiếng”. Sau đó, khán giả chắc hẳn sẽ còn thấy buồn và tức giận hơn khi anh Jan Saker LadyKillah cho biết kể từ khi ST thành công ST không một lần hỏi thăm hay gặp gỡ người được coi là thầy đã dìu dắt mình đến với thành công.
Jan Saker LadyKillah - người dìu dắt và lăng xê Sơn Tùng cảm thấy buồn vì sự thay đổi của Sơn Tùng sau khi Sơn Tùng thành danh.
Sơn Tùng hồi mới chập chững vào nghề với sự dìu dắt của rapper đình đám trong giới Underground Jan Saker LadyKillah
ST còn rất trẻ và chuyện va vấp là điều khó tránh khỏi. Tuy nhiên, việc ST cần làm là thừa nhận những va vấp, khuyết điểm và sai lầm của mình, chịu trách nhiệm cho những việc mình làm thay vì cố gắng phủ nhận đi và trốn tránh trách nhiệm. Trên thế giới có rất nhiều nghệ sĩ sau khi thành danh đã bị khán giả quay lưng, thậm chí tẩy chay vì những thái độ, hành vi không đúng mực và đó cũng chính là bài học cho ST nói riêng hay bất kì nghệ sĩ nào khác. Ngoài ra, ngoài sáng tạo trong nghệ thuật thì bất kì người nghệ sĩ nào cũng cần nhớ nguyên tắc: tài và đức luôn song hành cùng nhau. Thiếu đi một trong hai điều đó đều không thể đưa người nghệ sĩ tiến xa trong con đường nghệ thuật của mình.
(Bài viết có sử dụng các hình ảnh và tham khảo nhiều nguồn trên Internet)
Blogger Vũ Văn Duy
Page Bạn kể - Tôi nghe
